Kentimiz geçen hafta fotoğraf üzerine önemli bir konuk ağırladı: Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Fotoğraf Bölümü Öğretim Üyesi Kamil FIRAT. Kamil FIRAT‘ın en önemli özelliği şu an üniversitelerimizde kaybolmaya yüz tutmuş bilimselliğe, farklı söylemler oluşturabilecek entelektüel birikime sahip olması. Bu birikimden yola çıkarak üretmiş olduğu fikirlerle yaptıklarının örtüşmesi Kamil FIRAT’ın tutarlılığını gösteriyor bizlere.

       Oryantalizm;  Doğu insanının dinlerinin, dillerinin ve tarihlerinin incelenmesi anlamıyla 19. yüzyılda gelişen bir ideoloji. “Batı’nın tartışılmaz üstünlüğünü”ön plana çıkartmak amacıyla Doğu’nun farklılığının altını çizmek. Ya da Batı’nın görmek istediği gibi kendimize yönelmemiz... Kendi sanat dalımızın gelenekselliğini bir tarafa bırakarak yeni moda deyimiyle  “küreselleşme” ye ayak uydurmamız....

     Oryantalizm, bilimden edebiyata, tiyatrodan müziğe, resimden fotoğrafa kadar uzanan geniş bir olgu. Bu olguya farklı söylemleri ile entelektüel düzeyde katkı koyan, Dr. Muzaffer Şerif Başoğlu, Cemil Meriç ve Hilmi YAVUZ üstatlarımızı sıralayabiliriz. Ama fotoğraf dalında oryantalizmi ilk kez Kamil FIRAT dile getirmiştir.

      “1950’li yıllarda Ozan SAĞDIÇ, Fikret OTYAM, Ara GÜLER’le başlayan fotoğraftaki oryantalist yaklaşımın 60’lı yıllarda Ve Anadolu Keşfedilir sloganı ile devam ettiğini” belirten FIRAT, Batının 19 Yüzyılda Doğu’nun gizemini çözmek için keşfe çıkan misyonerler gibi “bizlerinde benzer yaklaşımla Anadolu’ya fotoğrafa çıktığımızı” dile getirmektedir.

      Çözümün “var olanla ilişki kurma kaygısı ile” başlayıp “sizin görmek istediğinizle oranın gerçekliği arasında fark olabileceğinin” algılanmasıyla devam ederek “bu ikisi arasında dengenin kurulması” ile sonuçlanabileceğini vurgulamaktadır.

       Tabii ki “Var olanla ilişki kurma adına” kullanacağımız argümanlarda çok önemli. Örneğin; Fotoğraf çekebilmek amacıyla sıcak ilişkiler kurabilmek için kendi gelenekselliğimizin (gelenek ve göreneklerimiz) dışında “Antropoloji”yi kullanmak gibi.

        Bugün artık antropolojinin “teori” değil bir “ideoloji” olduğunu Levi STRAUSS, MALİNOWSKİ bizlere göstermekte, antropolojideki  “sömürgeci mantığı” açığa çıkarmaktadır.

       77 yıl önce Ulusal Kurtuluş Savaşı vererek bağımsızlığını kazanmış bir ülkenin okur-yazarları olarak “sömürgeci zihniyeti” ortaya çıkartmak belki bize düşerdi ama yine de bugünkü karmaşadan (arabesk hayatımızdan) kurtulmak adına yarınlara umut olarak taşıyan Kamil FIRAT gibi insanların varlığı.