Sivri Yapraklı Sinirliot (Plantago lanzeolata)

İngl. Plantain – Alm. Spitzwegerich – Fr. Plantain

Yöresel adları : Üç tür sinirliot bitkisi, ülkemizin her bölgesinde, adeta kapımızın önünde, bahçe ve parklardaki çimlerin arasında ve çayırlık alanlarda yetişir. Her mevsimde tazeliğini korur ve kullanılmaya hazırdır. Ama isteyen, yaprakları yazın toplayarak kurutabilir. Birinci tür, yukarıda tanıtılan sivri yapraklı sinirliot, ikinci tür, oval yapraklı sinirlot(Plantago media), üçüncü tür ise, oval yapraklı büyük sinirliot(Plantago major). Bu üç türün de tedavi edici etkinliği eşittir.

Bileşim : Müsilaj, acı maddeler, flavonlar, silisik asit ve Aucubin glikoziti başlıca etken maddelerdir. Bitkinin antibiyotik etkisi bilimsel düzeyde kanıtlanmıştır.

Etkileri : Balgam söktürücü, öksürük, mukoza koruyucu, adstringent(dokuları sağlamlaştırıcı), idrar söktürücü, yara iyileştirici.

Kullanım alanları : Öncelikle öksürüğe ve üst solunum yolları tahrişine karşı bitki çayı içilir. Bu hastalıkların tedavisi için, ayrıca bitki özsuyu da içilebilir. Bitkinin antibiyotik etki içerdiğinin başlıca kanıtlarından biri de, bitki özsuyunun, öteki bitkilerin özsularma kıyasla çok daha uzun bir süre bozulmadan kalabilmesidir. Onun özellikle akciğer ve bronşit hastalıklarında çok başarılı oluşunun başlıca nedeni, işte bu antibiyotik etkidir. 

Zayii akciğerlere ve böbreklere sahip olanlar, temriye veegzama üretenler, sıkça öksürenler, sesi kısılanlar ve kilosu normalin altında olanlar ondan yararlanmalıdırlar. İyi beslendikleri halde gelişemeyen çocuklar için de çok yararlıdır.Akciğer astımında ve bronşiyal astımda, sinirliot-kekik eşit karışımı kullanılabilir. Bu bitki karışımı karaciğer ve mesane hastalıklarında da başarılı olabilir.

Ezilmiş taze yapraklarla yapılan kompresler, çıbanları işletir, yüzeysel sertlikleri, siğilleri yok eder. Çok uzun süredir kapanmayan yaralar bile kısa sürede kapanabilir. Kesiklere, çatlaklara, eziklere, sinek veya böcek ısırıklarına kafşı bitki özsuyu dıştan kullanılmalıdır.

Kullanım biçimleri : Bir tatlı kaşığı dolusu ince kıyılmış yaprak, orta boy bir su bardağı dolusu kaynar derecede sıcak suyla haşlanır, 5-6 dakika demlendikten sonra süzülür. Gün boyunca 3-4 bardak taze demlenmiş çay soğutulmadan yudumlanır. Akciğer ve üst solunum yolları hastalıklarına karşı balla tatlandırılabilir. Şeker hastaları tatlandırmaz.

Sinirliot özsuyu : Taze yapraklar iyice yıkanır ve ıslakken mutfak robotundan geçirilir. Saatte bir tatlı kaşığı dolusu özsu biraz suyla karıştırılarak içilir.

Sinirliot şurubu: Temiz taze yapraklar ince kıyılarak iyice ezilir ve biraz su katılarak kaynama derecesine kadar ısıtılır. Süzülmeden, bolca balla karıştırılır. Özellikle öksürük, akciğer ve üst solunum yolları tedavisinde, saatte bir tatlı kaşığı ağızda eritilerek yavaş yavaş yutulur.

Tentür: Plantago majör, oval yapraklı sinirliot türünden elde edilir. Başlangıç tentürü veya Dİ seyreltisi kullanılır. Öksürüğe karşı etkili değildir, yalnızca diş ağrısı, kulak ağrısı, nevraljiler (sinir ağrıları) ve uykuda idrar kaçırma gibi rahatsızlıklara karşı önerilir. Günde pek çok kere, 10-35 damla tentür, bir yemek kaşığı ılık suya eklenerek alınır.

Uyarı : Bilinen hiçbir yan etkisi yoktur.