Hayatı Güzelleştiren Ayrıntılar

Bir gün beyleri Sultan Mahmut’a: “Eyaz nilen bu kölenin ne marifeti var ki sen o otuz kişinin maaşı kadar maaş ödüyorsun?” dediler. Sultan Mahmut bu soruya o anda karşılık ve medi. Birkaç gün sonra beylerini alarak ava çıkt Yolculuk sırasında bir kervanın gitmekte olduğ nu gördüler. Sultan Mahmut beylerden birine: “Git sor bakalım, bu kervan nereden geliyor?” dedi. B atını sürerek gitti, birkaç dakika içinde geriye dö dü. “Efendim kervan Rey şehrinden geliyor” ded Sultan: “Peki nereye gidiyormuş?” diye sorunc bey susup kaldı. Bunun üzerine Sultan Mahmu başka birini gönderdi. O da gidip geldi. “Efendim Yemene gidiyormuş” dedi. Padişah: “Yükü neymiş?” deyince o da sustu kaldı. Bu defa Padişah başka bir beye: “Sen de git yükünü öğren!” dedi. Bey gitti geldi. “Her cins malı var, fakat çoğu Rey kâseleri…” dedi. Padişah: “Peki kervan Rey’den ne zaman çıkmış?” deyince bey susup kaldı ve cevap Veremedi.Padişah böyle tam otuz beyi gönderdi, otuzu da istenen bilgileri tam olarak getiremediler.Padişah son olarak Eyaz’i çağırdı. “Eyaz, git bakalım şu kervan nereden geliyor?” dedi. Eyaz saygıyla Padişahın huzurunda eğilerek konuşmaya başladı. “Efendim, kervan görünür görünmez, sizin merak ederek soracağınızı tahmin ettiğimden gidip gerekenleri öğrendim. Kervan Rey’den gelinir, Yemene gidiyor, yükü şudur, şu kadar at, şu kadar deve, şu kadar katırdan oluşuyor. Kervanda şu kadar insan var…” diye başlayarak kervan hakkında en küçük malumata varıncaya kadar her şeyi anlattı. Beyler, bütün bunları ağzı açık dinliyorlardı. Padişah beylerine döndü:
“Sadık kölem Eyaz’a neden otuz kişinin ücretine denk ücret verdiğimi anladınız mı? Görüyorsunuz ki bu bile onun hizmetine az geliyor” dedi…